{"id":11368,"date":"2025-11-22T16:14:37","date_gmt":"2025-11-22T15:14:37","guid":{"rendered":"https:\/\/selfso.nl\/?p=11368"},"modified":"2025-11-23T12:00:29","modified_gmt":"2025-11-23T11:00:29","slug":"val-van-de-samenleving","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/selfso.nl\/en\/val-van-de-samenleving\/","title":{"rendered":"De Val van de Samenleving"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"11368\" class=\"elementor elementor-11368\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-22f9c13 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"22f9c13\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-885bae6 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"885bae6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Onttovering van de wereld: Hoe onze samenleving haar ziel verloor<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0776578 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"0776578\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ab9a7ca elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ab9a7ca\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Er is een wond in ons bewustzijn en het bloeden stopt niet meer.<\/p><p class=\"p1\">Er is een breuk ontstaan en sindsdien loopt de mens kreupel en raakt van binnenuit verdeeld: verdeeld tussen geest en lichaam, tussen mens en natuur en tussen het letterlijke en het symbolische. Een breuk tussen mythologisch en letterlijk.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Ik voel die breuk al mijn hele leven, lang voordat ik haar kon begrijpen of uitspreken.<br \/>Mijn verzet was eerst emotioneel, mijn lichaam, mijn ziel, mijn dromen wezen iets af dat iedereen normaal leek te vinden.<\/p><p class=\"p1\">Pas nu begrijp ik dat het niet enkel persoonlijk is. Het is historisch. Cultureel. Spiritueel.<\/p><p class=\"p1\">Het voelt als de val van de wereld om me heen, maar iedereen doet alsof er niets aan de hand is.<br \/>Zolang het salaris binnenkomt, het pensioen geregeld is, de camping open is in de zomer en media nog steeds over dezelfde oppervlakkige zaken spreken, lijkt er niets aan de hand.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8a8899c elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"8a8899c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4751f9e elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4751f9e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">De breuk in ons bewustzijn<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e8e0c32 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e8e0c32\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong>Ergens rond de twaalfde eeuw is er iets fundamenteels verschoven<\/strong>.<\/p><p class=\"p1\">Europa begon te ontwaken in een nieuw soort bewustzijn. De mens richtte zich op, begon te redeneren, te ordenen, te bouwen.<\/p><p class=\"p1\">Grootse kathedralen rezen uit de aarde als stenen gebeden, maar het waren gebeden van verstand, niet meer van ziel.<\/p><p class=\"p1\">De oude mystieke taal, waarin verhalen, natuur en geest \u00e9\u00e9n geheel vormden, begon te verdwijnen.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Tot die tijd leefden we in een wereld waar symbolen spraken. De verhalen en mythes van goden en heiligen werden niet letterlijk begrepen, maar als spiegels van de ziel. De mens zag zichzelf weerspiegeld in die mythen.<\/p><p class=\"p1\">\u2018God\u2019 was geen persoon buiten ons, geen feit, geen \u2018oppermens levend op een wolk\u2019, maar het leven zelf dat door alles heen stroomde.<br \/>Men wist dat woorden niet verwezen naar feiten, maar naar betekenissen.<\/p><p class=\"p1\">Toen kwam de scheiding. De kerk ontdekte de macht van het letterlijke.<br \/>Door de heilige verhalen tot wet te verklaren, kon men macht vestigen over zielen. Wat ooit symbool was, werd doctrine.<\/p><p class=\"p1\">Wat ooit ervaring was, werd gebod.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-998eea0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"998eea0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c371970 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"c371970\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9ccba04 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9ccba04\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hoe we de symbolen hebben gedood\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-930f8ac e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"930f8ac\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a3199e0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a3199e0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4412639 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4412639\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">De vrouw, die eeuwenlang drager was van de intu\u00eftieve kennis van aarde en lichaam, werd verdacht.<br \/>De \u2018heks\u2019, de kruidenwijze, de maanlezer, de vroedvrouw, werd niet meer gezien als deel van de natuur, maar als haar vijand.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Tussen de vijftiende en achttiende eeuw zouden honderdduizenden vrouwen worden verbrand, vooral in Frankrijk en Duitsland. Niet omdat ze iets hadden misdaan, maar omdat ze een vergeten, verstopt deel van ons innerlijk vertegenwoordigden: het niet-begrijpelijke, het magische, het symbolische.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Het archetype Heks, dat woonde en speelde in verhalen, sprookjes en mythen, werd plots letterlijk genomen en moest vernietigd worden. De angst voor de eigen schaduw, de heks die in iedereen leeft, moest verdreven worden.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">De magische symboliek verdreven voor de wet van het woord.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-47efd8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"47efd8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2669880 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"2669880\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"610\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-610x1024.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-11369\" alt=\"Terug naar mythologie\" srcset=\"https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-610x1024.jpg 610w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-179x300.jpg 179w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-768x1289.jpg 768w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-915x1536.jpg 915w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-1220x2048.jpg 1220w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-600x1007.jpg 600w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_eerie-full-moon-night-with-bats-flying-over-a-spooky-castle_66585885-scaled.jpg 1525w\" sizes=\"(max-width: 610px) 100vw, 610px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3a7f43c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3a7f43c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8b7d63 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"f8b7d63\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eebfac6 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"eebfac6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">'De onttovering van de wereld'<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a78b68b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a78b68b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Het was het begin van de \u201conttovering van de wereld\u201d, een term die Max Weber later zou gebruiken in zijn lezing \u2018Wetenschap als Roeping\u2019. De wereld werd een machine, niet langer een mysterie. Het rationele denken nam het roer over van het imaginaire bewustzijn. De mens, zo trots op zijn rede, verloor zijn vermogen tot verbeelding.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">De psycholoog, en wat mij betreft held en geweldige schrijver, James Hillman noemde dit de \u201cverarming van de polythe\u00efstische psyche\u201d. Waar vroeger vele goden, beelden en betekenissen door ons heen leefden, bleef er nog maar \u00e9\u00e9n waarheid over, en alles wat daarvan afweek, werd als vals of gevaarlijk beschouwd. Moest vernietigd worden, verbannen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c68a08 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"3c68a08\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a563a4d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"a563a4d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-176693b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"176693b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c581d1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2c581d1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong>Wat toen begon in kerken en op pleinen, verplaatst zich nu naar universiteiten, talkshows en timelines.<\/strong><\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">In de Griekse en Romeinse tijd verbonden mensen zich aan vele goden, maar met \u00e9\u00e9n god in het bijzonder. Ze bezochten de tempels van deze ene god dagelijks. Maar na verloop van tijd, als ze voelden dat het \u2018goed\u2019 was, switchten ze van god en gingen voortaan naar een andere tempel. Dus was je bijvoorbeeld eerst \u00e9\u00e9n met Aphrodite, dan ging je nu naar Athena.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Tja, zo ging dat destijds. Niemand had er een mening over. Elke god stond voor een deel van de natuur \u00e9n het hogere, en jij als mens voelde je ermee verbonden. De god leefde in je.<\/p><p class=\"p1\">\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f217f61 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f217f61\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Zij gingen destijds van tempel naar tempel\u2026 dat is nu wel anders, waar hele volksstammen van McDonald\u2019s naar KFC strompelen.<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b02dff e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4b02dff\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fcc799d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fcc799d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">\u00a0Carl Jung zag het als het verlies van de \u201csymbolische houding\u201d: we beschouwen dromen, sprookjes en religies niet meer als taal van de ziel, maar als primitief bijgeloof.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">En zo begonnen we het symbool te doden, wellicht met de beste bedoelingen van rationaliteit en vooruitgang.<br \/>Maar wat gedood wordt in de geest, keert terug in de schaduw.<\/p><p class=\"p1\"><br \/>Hoe feller het licht en hoe dichter je staat bij de lamp, des te groter ook de schaduw.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b07d296 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"b07d296\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_shadows-of-two-people-wearing-hats-on-cobblestone-street_67563427.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-11371\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_shadows-of-two-people-wearing-hats-on-cobblestone-street_67563427.jpg 500w, https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_shadows-of-two-people-wearing-hats-on-cobblestone-street_67563427-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e0122b e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5e0122b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e52a26a elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"e52a26a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ed31076 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ed31076\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">De nieuwe heksenjachten\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f46d079 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f46d079\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">De brandstapels zijn verdwenen, maar de verbranding gaat door in andere vormen. Ideologie\u00ebn, algoritmen, politieke stammen en morele rechtbanken zijn de moderne kerk. We vervloeken elkaar op social media. Men eist dat we kiezen: goed of fout, wij of zij, waar of onwaar. Elk grijs gebied is verdacht. We leven opnieuw in een tijd van letterlijkheid. Of moet ik zeggen: nog steeds, maar nu bereiken we de grenzen ervan.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">De beweging die we nu \u201cwoke\u201d noemen, en ook de tegenbeweging die er fel tegenin slaat, delen in wezen dezelfde wortel: angst voor ambigu\u00efteit, voor dubbelzinnigheid. Woorden worden wapens, meningen worden geloofsartikelen. Ironie sterft, nuance verdwijnt, en alles wat niet past in de code van de groep, wordt verbannen. Taal is niet langer adem van de ziel, maar munitie van identiteit. En juist die identiteit is zoek in de huidige samenleving. Mensen wisselen van uiterlijk als van een broek of jas die niet meer past.<\/p><p class=\"p1\">Wie dit patroon doorziet, begrijpt waarom mensen als Trump niet de oorzaak, maar het symptoom zijn.<\/p><p class=\"p1\">Het letterlijke denken zoekt altijd een vijand, omdat het niet weet dat het conflict in henzelf zit. Trump heeft daarom overal vijanden, en ziet niet in dat hij zelf zijn eigen grootste vijand is.<\/p><p class=\"p1\">\u2018Wat je waard bent\u2019 betekent tegenwoordig enkel nog wat je op je bankrekening hebt. De rest draagt niet of nauwelijks bij aan je waarde als <i>homo economicus<\/i>. Winnen en deals sluiten is waar het om gaat in de huidige maatschappij.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cf9ba11 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"cf9ba11\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8d6e830 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"8d6e830\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-069a63f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"069a63f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fa6e59e elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"fa6e59e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-97b8d7c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"97b8d7c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Een lied als symbool<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4fc962c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4fc962c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p data-start=\"277\" data-end=\"542\">Onze dochter Bo voelt de kracht van muziek en de symbolische waarde van een lied. Deze live-opname kreeg enorm veel reacties op de socials. Waarom? Omdat het \u00e9cht is: geen filters, geen autotune, geen opgeklopte productie en geen acteur\/zanger die een rol speelt.<\/p><p data-start=\"549\" data-end=\"771\">Dit is gewoon een mens die zingt en emotie toont, en daarmee iets hogers in ons raakt. Die verbinding legt ze door kwetsbaar te durven zijn. Door zichzelf te laten zien, zonder poeha. Gewoon haar stem durven laten horen.<\/p><p data-start=\"778\" data-end=\"827\">Precies d\u00e1\u00e1r heeft onze samenleving behoefte aan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4827158 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4827158\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f900242 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"f900242\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8cc6d6 elementor-widget elementor-widget-video\" data-id=\"f8cc6d6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;youtube_url&quot;:&quot;https:\\\/\\\/youtu.be\\\/FAKJSkemN10&quot;,&quot;video_type&quot;:&quot;youtube&quot;,&quot;controls&quot;:&quot;yes&quot;}\" data-widget_type=\"video.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-wrapper elementor-open-inline\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-video\"><\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e2e0c0c elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"e2e0c0c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b5fb0bc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b5fb0bc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1e94305 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"1e94305\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8341805 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8341805\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Terugkeer naar mythe en droom\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b13d545 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b13d545\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Daarom is mijn werk, en ook dat van anderen die opnieuw de mythische taal willen spreken, niet nostalgisch, maar genezend. Dromen, sprookjes, po\u00ebzie, kunst, muziek, rituelen: ze herstellen het verloren gesprek tussen geest en lichaam.<br \/>Ze brengen betekenis terug in een wereld die alles meet, maar niet meer begrijpt.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Een droom is een brief van de ziel. Een sprookje is geen kinderfantasie; het is een kaart van de psyche. Kunst is geen versiering; het is een poging tot herinnering en verbinding.<\/p><p class=\"p1\">We hebben eeuwenlang geprobeerd het leven te verklaren, maar we zijn vergeten hoe we het moeten betekenen. En zolang we symbolen blijven lezen alsof het feiten zijn, God blijven zien als een letterlijk wezen, zullen we elkaar en onszelf blijven verbranden.<\/p><p class=\"p1\">Niet op pleinen, maar in commentaarsecties, algoritmen en in de vele opiniepanels op tv. De terugkeer naar mythe en droom is dus geen vlucht uit de werkelijkheid. Het is de terugkeer naar werkelijkheid zelf, naar de veelstemmigheid van het bestaan, naar een bewustzijn dat lichaam, geest en ziel weer \u00e9\u00e9n laat worden.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Er is werk te doen. We moeten het symbolische leren herleven, niet als theorie, maar als levenshouding. Dat betekent luisteren zonder te willen verklaren. Kijken zonder direct te oordelen. Beelden toelaten zonder ze te reduceren tot data of diagnoses.<\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"p1\">Dat is wat ik probeer in mijn werk, in mijn po\u00ebzie, in de Droommachine: een plek waar dromen niet worden weggewuifd als ruis, maar serieus genomen als taal van de ziel. Niet om te ontsnappen, maar om te herinneren. Her-inneren.<br \/>Niet om te geloven, maar om te zien.<\/p><p class=\"p1\">Onze verlossing ligt niet in een nieuwe ideologie, maar in een herwonnen verbeelding.<br \/>Wie weer leert dromen, leert weer leven.<br \/>Dat is, na de val, de toekomst van onze samenleving.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fa4e259 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"fa4e259\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-013b6d9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"013b6d9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96b8745 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"96b8745\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1733486 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1733486\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">En jij kunt daaraan meewerken.\u2028<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c97a43e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c97a43e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Schrijf, maak, cre\u00eber.<\/p><p class=\"p1\">Sta bewust open voor de beelden, indrukken en dromen die zich in jou aandienen, en breng ze, hoe klein ook, de wereld in.<\/p><p class=\"p1\">Deel je dromen via de Droommachine, vertel me welke beelden jou bezighouden, of begin simpelweg met \u00e9\u00e9n zin op papier.<br \/>Elke droom, elk verhaal, elke daad van verbeelding helpt mee aan een nieuwe samenleving.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b49ee88 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"b49ee88\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2468c40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"2468c40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a368c7a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a368c7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5f37db5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5f37db5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-83ea76f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"83ea76f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p data-start=\"194\" data-end=\"407\"><strong data-start=\"194\" data-end=\"212\">\u2014 Erwin Steijlen<\/strong> is kunstenaar, componist, dichter, spreker en <em data-start=\"259\" data-end=\"277\">Artist of Change<\/em>.<\/p><p data-start=\"194\" data-end=\"407\"><br data-start=\"278\" data-end=\"281\" \/>Hij is de maker van <a href=\"https:\/\/selfso.nl\/en\/\"><strong data-start=\"303\" data-end=\"313\">SelfSo<\/strong>,<\/a> een platform voor persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke verandering.<\/p><p data-start=\"194\" data-end=\"407\">\u00a0<\/p><p data-start=\"414\" data-end=\"664\">SelfSo biedt het online lesprogramma <strong data-start=\"451\" data-end=\"484\">De 5 Stappen naar Verandering<\/strong>, dat mensen helpt weer in contact te komen met hun authentieke zelf \u2013 via kunst, muziek, po\u00ebzie en filosofie.<\/p><p data-start=\"414\" data-end=\"664\">Erwin is ook auteur van verschillende boeken, waaronder <a href=\"https:\/\/www.boekscout.nl\/shop2\/boek\/9789464892925\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em data-start=\"651\" data-end=\"661\">Waartijd<\/em>.<\/a><\/p><p data-start=\"414\" data-end=\"664\">\u00a0<\/p><p data-start=\"671\" data-end=\"939\">Met de <strong data-start=\"678\" data-end=\"701\">SelfSo Droommachine<\/strong> bouwt hij aan een levend, anoniem droomarchief van deze tijd: een plek waar dromen serieus genomen worden als taal van de ziel. In de <strong data-start=\"836\" data-end=\"856\">Kamer van Dromen<\/strong> verzamelt hij essays, analyses en verhalen over dromen, symboliek en bewustzijn.<\/p><p data-start=\"946\" data-end=\"1071\"><br data-start=\"966\" data-end=\"969\" \/>\u27a4 <a href=\"https:\/\/selfso.nl\/en\/gratis-proefles\/\">De 5 Stappen naar Verandering \u2013 gratis proefles<\/a><br data-start=\"1020\" data-end=\"1023\" \/>\u27a4 <a href=\"https:\/\/selfso.nl\/en\/droommachine\/\">SelfSo Droommachine<\/a><br data-start=\"1046\" data-end=\"1049\" \/>\u27a4 <a href=\"https:\/\/selfso.nl\/en\/kamer-van-dromen\/\">Kamer van Dromen<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0cb6d5a elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"0cb6d5a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Erwin-Steijlen-zittend.jpeg\" title=\"Erwin Steijlen BRON 1 op 1\" alt=\"Erwin Steijlen BRON 1 op 1\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Onttovering van de wereld: Hoe onze samenleving haar ziel verloor Er is een wond in ons bewustzijn en het bloeden stopt niet meer. Er is een breuk ontstaan en sindsdien loopt de mens kreupel en raakt van binnenuit verdeeld: verdeeld tussen geest en lichaam, tussen mens en natuur en tussen het letterlijke en het symbolische&#8230;.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":11401,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[44,72,116],"tags":[135,142,103,143,134,141,136,140,133,138,137,139],"class_list":["post-11368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-persoonlijke-groei","category-mentale-gezondheid","category-selfso-inspiratie","tag-archetypen","tag-bewustzijn-samenleving","tag-collectief-onbewuste","tag-dromen-symboliek","tag-dromen-en-ziel","tag-essay-reflectie","tag-heksenvervolging","tag-identiteit-en-samenleving","tag-mythe-en-verbeelding","tag-polarisatie","tag-religie-en-macht","tag-woke-en-tegenbeweging"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/selfso.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/vecteezy_a-man-stands-in-front-of-a-crowd-of-people_60289567.jpeg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11368"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11421,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11368\/revisions\/11421"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/selfso.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}